Biuro Edukacji Historycznej - Muzeum Policji
Komendy Głównej Policji

Aktualności

22 marca 1940 r. Ławrientij Beria wydał tajny rozkaz nr 00350 „O rozładowaniu więzień NKWD USRR i BSRR”.

Data publikacji 22.03.2020

W ślad za decyzją z 5 III ludowy komisarz spraw wewnętrznych ZSRR Ławrientij Beria wydał rozkaz o „rozładowaniu” więzień, w myśl którego wywieziono z więzień w Baranowiczach, Brześciu, Drohobyczu, Lwowie, Łucku, Pińsku, Równem, Stanisławowie, Tarnopolu i Wilejce (oraz z więzień na terenie Białostocczyzny), a następnie rozstrzelano co najmniej 7 305 więźniów.

22 marca 1940 r. Ławrientij Beria wydał tajny rozkaz nr 00350 „O rozładowaniu więzień NKWD USRR i BSRR”, który stanowił podstawę do rozpoczęcia mordowania polskich jeńców wojennych i więźniów. Opracowane do rozkazu listy transportowe z nazwiskami jeńców były wyrokami śmierci wydanymi na ludzi, którzy na tych listach się znaleźli. Na ich podstawie tworzono konwoje, które pieszo, wagonami lub ciężarówkami docierały do miejsca wykonania zbrodni.

  1. Konwoje 4410 jeńców z obozu kozielskiego w grupach od 50 do 344 osób były organizowane od 3 kwietnia do 12 maja 1940 r.

Zamordowani zostali pochowani na miejscu w ośmiu zbiorowych mogiłach w lesie katyńskim. Bezpośrednimi wykonawcami morderstw byli m.in. pracownicy smoleńskiego więzienia NKWD I. A. Gwozdowskij, I. I. Stielmach, I. M. Silczienkow, I. I. Gribow.

  1. Konwoje 3739 jeńców z obozu starobielskiego były organizowane od 5 kwietnia do 12 maja 1940 r.

Zamordowani zostali pochowani w zbiorowych mogiłach pod Charkowem, w VI rejonie strefy leśno-parkowej, 1,5 km od wioski Piatichatki.

Egzekucjami kierowali z UNKWD w Charkowie: naczelnik major bp P. Je. Safonow, jego zastępca kapitan bp P. N. Tichonow, komendant starszy lejtnant bp T. F. Kuprin.

  1. Konwoje 6314 jeńców z obozu ostaszkowskiego były organizowane od 4 kwietnia do 16 maja 1940 r.

W budynku NKWD (obecnie Twerski Instytut Medyczny) w Kalininie (obecnie Twer) identyfikowano każdego jeńca, po czym skutego w celi strzałem z pistoletu Walther zabijano. Zwłoki zamordowanych wynoszono na oczekujące ciężarówki i wywożono do odległej o 32 km miejscowości Miednoje nad rzeką Twiercą, koło wioski Jamok.

Ofiary mordu zostały pochowane w Miednoje w ponad 20 zbiorowych mogiłach. Terytorium to w czasie wojny ZSRR z III Rzeszą nie było pod okupacją niemiecką.

Według zeznań z przełomu lat 80. i 90. XX w. byłego naczelnika kalinińskiego UNKWD D. S. Tokariewa do przeprowadzenia zbrodni została przysłana grupa, w skład której weszli m.in. starszy major bp Siniegubow, kombryg Kriwienko, major bp W. Błochin.

  1. Kijów, w budynku przy ul. Korolienki 17 wymordowano 3435 (według innych danych 4181) więźniów z Zachodniej Ukrainy i pochowano ich prawdopodobnie w Bykowni.
  2. Mińsk, w budynku przy ul. Lenina 17 wymordowano 3870 (według innych danych 4465) więźniów z Zachodniej Białorusi i pochowano ich prawdopodobnie w Kuropatach.

1 kwietnia 1940 r. w Moskwie podpisane zostały pierwsze „listy śmierci”, zlecenia na wysyłkę więźniów z obozów do miejsc kaźni. 3 kwietnia 1940 r. NKWD rozpoczęło likwidację obozu w Kozielsku, a dwa dni później obozów w Starobielsku i Ostaszkowie. Kolejne grupy jeńców przewożono do budynku obwodowego zarządu NKWD w Kalininie (obecnie Twer). Sprowadzano do piwnicznego, wygłuszonego pomieszczenia, raz jeszcze sprawdzano dane, a następnie w sposób, który daje najmniejszy rozlew krwi, czyli najczęściej strzałem w potylicę, dokonywano mordu. Dla kata, to była kolejna ofiara, dla rodziny - lata nieświadomości i niewiedzy o losach męża, ojca czy brata.

Źródło: tekst opracowano na podstawie: Władimir Abarinow, Oprawcy z Katynia;  Ośrodek Karta 1995-1997, red. Maria Skrzyńska-Pławińska, Indeks represjonowanych, t. 1: Rozstrzelani w Katyniu, t. 2: Rozstrzelani w Charkowie, t. 3: Rozstrzelani w Twerze;  IPN 2010, red. Sławomir Kalbarczyk, Zbrodnia Katyńska. W kręgu prawdy i kłamstwa; Instytut Studiów Politycznych PAN 1992, red. Ewa Wosik, Katyń. Dokumenty ludobójstwa: dokumenty i materiały archiwalne przekazane Polsce 14 października 1992 r.;  Naczelna Dyrekcja Archiwów Państwowych 2006, red. Aleksandra Belerska, Katyń. Dokumenty zbrodni, t. 4: Echa Katynia; Wojciech Materski, Katyń – motywy i przebieg zbrodni (pytania, wątpliwości), „Zeszyty Katyńskie” nr 12 (2000); Andrzej Leszek Szcześniak, Katyń. Relacje, wspomnienia, publicystyka.

Fot. Instytut Pileckiego

Powrót na górę strony
Polska Policja