MULIER FORTIS CZYLI KOBIETA MĘŻNA
Jubileuszowy Rok Kobiet w Policji ciągle trwa, jeszcze przez miesiąc z okładem. Natomiast do końca 2026 r. może być przyznawany Medal Stulecia Służby Kobiet w Policji.
Jubileusz służby płci pięknej w policyjnych szeregach został uroczyście zainaugurowany Konferencją „Policja jest Kobietą”, którą zorganizowano 26 lutego 2025 r. w gmachu Senatu RP. Dokładnie sto lat wcześniej ówczesny Minister Spraw Wewnętrznych Cyryl Ratajski podjął decyzję o utworzeniu Policji Kobiecej. Jubileusz Kobiet w Policji potrwa do 25 lutego br. Senackiemu sympozjum towarzyszyła wystawa fotograficzna „100 lat Kobiet w Policji”, która powstała w Wydziale Edukacji Historycznej Gabinetu Komendanta Głównego Policji, a która później prezentowana była w wielu miejscach w Polsce i poza jej granicami.
Rok jubileuszowy zaowocował również ustanowieniem odznaki okolicznościowej pod nazwą Medal Stulecia Służby Kobiet w Policji. Zarządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 4 września 2025 r., wprowadzające odznakę weszło w życie dwa dni później. Jubileuszowy medal można nadawać do 31 grudnia 2026 r. Jego wręczeniu powinny towarzyszyć uroczyste okoliczności i atmosfera, a takie już niedługo będą na przykład podczas Dnia Służby Cywilnej, a potem Święta Policji. Okazją do wręczenia mogą być święta państwowe, uroczyste zbiórki i inne jubileusze celebrowane w poszczególnych garnizonach.
Po raz pierwszy nowo ustanowiony medal został wręczony w czasie Gali z okazji Jubileuszu 100. rocznicy powołania Policji Kobiecej w Polsce, która miała miejsce 9 grudnia ub.r. w Teatrze Polskim im. Arnolda Szyfmana w Warszawie. Decyzjami Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji wyróżniono 76 osób, wśród których znaleźli się m.in.: Marszałek Senatu RP Małgorzata Kidawa-Błońska, Koordynator Służb Specjalnych – Minister w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów Tomasz Siemoniak, Ordynariusz Polowy Wojska Polskiego, a jednocześnie Delegat Konferencji Episkopatu Polski ds. Duszpasterstwa Policji bp Wiesław Lechowicz, Prawosławny Ordynariusz Wojskowy, a także Delegat Świętego Soboru Biskupów Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego ds. Duszpasterstwa Służb Mundurowych abp Jerzy (Pańkowski), Komendant Wojewódzka Policji w Opolu nadinsp. Magdalena Nguyen-Fudala, Komendant - Rektor Akademii Policji w Szczytnie nadinsp. Agata Malasińska-Nagórny, pierwsza policjantka w stopniu generała nadinsp. w st. spocz. Irena Doroszkiewicz, Przewodniczący Rady Fundacji Pomocy Wdowom i Sierotom po Poległych Policjantach nadinsp. w st. spocz. Władysław Padło, a także profesor Uniwersytetu Kaliskiego im. Prezydenta Stanisława Wojciechowskiego Piotr Gołdyn, który pracował nad wprowadzeniem odznaki.
- Pomysł na taką odznakę honorową miałem już po obchodach 95-lecia służby kobiet, które odbywały się w 2020 r. – mówi dr hab. Piotr Gołdyn, członek Rady Historycznej przy Komendancie Głównym Policji. - Potem jednak przyszła pandemia, wynikły inne sprawy i projekt został odłożony. W lutym ubiegłego roku podczas konferencji w Senacie temat powrócił. Po rozmowach z kierownictwem ministerstwa i Komendy Głównej Policji rozpoczęły się prace nad ustanowieniem tej odznaki, Komisja Heraldyczna miała kilka uwag do strony graficznej. Udało nam się uwzględnić sugestie. Strona odwrotna ustanowionego medalu była w moim zamyśle stroną licową, natomiast w projekcie na rewersie była rozeta, ułożona z palemek, które widniały na klamrach przedwojennych policyjnych pasów. Pomysł, który wyszedł z Gabinetu Komendanta Głównego Policji, aby na stronie licowej pojawił się wizerunek Stanisławy Filipiny Paleolog był jak najbardziej słuszny. Uczciliśmy w ten sposób twórczynię Policji Kobiecej, jej komendantkę i jedyną komisarz policji z okresu przedwojennego. Mam pełną satysfakcję, że sprawę doprowadziliśmy do końca, i że miałem w tym bezpośredni udział, projektując wstążkę i rewers odznaki.
Zamysł był taki, aby odznaka wprowadzona była na stałe, ale są to złożone procedury prawne, a czasu nie było wiele. Pierwotnie planowano, aby z okazji jubileuszu wyróżnić jedynie sto osób, ale pomysł ten upadł podczas konsultacji.
Zarządzenie nr 32 Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 4 września 2025 r. precyzyjnie opisuje wygląd medalu: „Odznaka ma kształt okrągłego medalu o średnicy 38 mm, w kolorze patynowanego srebra, z obustronnie zaznaczoną krawędzią, z uszkiem i kółkiem do zawieszania. Na stronie licowej widnieje wizerunek przedstawionej w mundurze, w lewym popiersiu, funkcjonariuszki Policji Państwowej II Rzeczpospolitej Stanisławy F. Paleolog, a nad nim łukiem wypukłe daty „1892 – 1968” oznaczające lata życia. Na stronie odwrotnej znajduje się wypukły wizerunek gwiazdy policyjnej z łacińskim napisem majuskułowym „MULIER FORTIS” (kobieta mężna), a u dołu łukiem wypukłe daty „1925-2025” odnoszące się do setnej rocznicy służby kobiet w strukturach Policji.” Medalowa wstążka wykonana jest z rypsu w kolorze białym z granatowym paskiem, biegnącym przez środek i dwoma prążkami w takim samym kolorze umieszczonymi w odległości 5 mm od brzegów.
Odznaka nadawana jest przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na wniosek Komendanta Głównego Policji. W paragrafie 1 Zarządzenia z 4 września 2025 r. czytamy: „Odznaka może być nadana za szczególne osiągnięcia oraz ponadprzeciętny wkład w rozwój Policji albo za propagowanie w historii Policji roli kobiet.”
Setna rocznica służby kobiet w Policji stała się przyczynkiem pojawienia się kilku jeszcze odznak, nawiązujących do jubileuszu, w formie medalu i krzyża, które niestety nie zawsze są w zgodzie z przepisami Ustawy z dnia 21 grudnia 1978 r. o odznakach i mundurach. Badacze falerystyki z tego okresu będą mieli w przyszłości pełne ręce pracy, aby usystematyzować tę niefrasobliwą twórczość.
Tekst: Paweł Ostaszewski / Wydział Edukacji Historycznej Gabinetu KGP
Zdjęcia: podkom. Katarzyna Król / Wydział Edukacji Historycznej Gabinetu KGP, autor tekstu i ryc. pierwotny projekt rewersu odznaki
