W HOŁDZIE ŻOŁNIERZOM ARMII KRAJOWEJ
Wcześniej świętowany był spontanicznie, choć przez ostatnie lata nabrał już instytucjonalnego charakteru. W tym roku po raz drugi obchodzono święto państwowe, ustanowione w 2025 r. – Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Armii Krajowej.
Ustawa o nowym święcie została przyjęta przez Sejm RP 9 stycznia 2025 r. przez aklamację. Niecały miesiąc później podpisał ją Prezydent RP. Składa się tylko z trzech artykułów, a wszystko wyjaśnia preambuła: „W hołdzie żołnierzom Armii Krajowej – największej konspiracyjnej armii w podbitej przez Niemcy i Rosję Europie, armii, która jako zbrojne ramię Polskiego Państwa Podziemnego prowadziła bohaterską walkę o odzyskanie przez Rzeczpospolitą Polską suwerenności i niepodległości, a której żołnierze po II wojnie światowej byli prześladowani przez władze komunistyczne zależne od Związku Sowieckiego”.
Uhonorowanie żołnierzy AK splata się więc z Narodowym Dniem Pamięci „Żołnierzy Wyklętych”, który został ustanowiony przez Sejm RP w 2011 r. i również obchodzony jest jako święto państwowe. Zresztą często byli to ci sami ludzie. Zanim żołnierzom AK zaczęto oddawać hołd 14 lutego, czyli w coraz bardziej popularne walentynki propagowano akcje pod hasłami „Zakochaj się w AK” czy „Zakochaj się w Polsce”. W 1998 r. Sejm RP, również przez aklamację, przyjął uchwałę w sprawie ustanowienia Dnia Polskiego Państwa Podziemnego, który przypada 27 września. I tu właśnie zaczyna się historia Armii Krajowej, wtedy zawiązującej się jako Służba Zwycięstwu Polski.
Był początek II wojny światowej. II Rzeczpospolita 1 września 1939 r. została zaatakowana przez III Rzeszę Niemiecką, a 17 września przez Związek Socjalistycznych Republik Sowieckich. Osamotniona przez sojuszników Polska stawiała zaciekły opór, choć doktryna wojenna zakładała kilkunastodniową obronę, która dałaby czas Wielkiej Brytanii i Francji na uderzenie z Zachodu na Niemcy.
W obliczu klęski wrześniowej, dzień przed kapitulacją Warszawy 27 września 1939 r. zawiązano organizację konspiracyjną Służba Zwycięstwu Polski. 13 listopada 1939 r. powołano natomiast Związek Walki Zbrojnej, który zastąpił SZP, przejmując jej struktury. Była to podziemna armia, funkcjonująca w konspiracji. 14 lutego 1942 r. ZWZ przemianowano na Armię Krajową, co w pełni oddawało jej funkcje – oficjalnie były to Siły Zbrojne w Kraju, będące częścią Polskich Sił Zbrojnych, walczących u boku aliantów.
W Warszawie 84 lata później zorganizowano centralne obchody Narodowego Dnia Pamięci Żołnierzy Armii Krajowej, przygotowane przez Urząd do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, Zarząd Główny Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej i władze stolicy. Na uroczystości obecny był naczelnik Wydziału Edukacji Historycznej Gabinetu Komendanta Głównego Policji podinsp. Marcin Lasota.
Uczestnicy obchodów wzięli udział najpierw we Mszy Świętej w intencji poległych i żyjących członków AK w Bazylice Świętego Krzyża na Krakowskim Przedmieściu, a następnie w defiladzie przeszli pod gmach Sejmu RP, gdzie zlokalizowany jest Pomnik Armii Krajowej i Polskiego Państwa Podziemnego. Tutaj odbył się Apel Pamięci, okolicznościowe przemówienia i uroczyste złożenie wieńców.
Tekst: Paweł Ostaszewski / Wydział Edukacji Historycznej Gabinetu KGP
Zdjęcia: podkom. Katarzyna Król, / Wydział Edukacji Historycznej Gabinetu KGP
