82. rocznica wybuchu Powstania Warszawskiego
We wtorek 1 sierpnia 1944 r. w okupowanej przez Niemców Warszawie wybuchło powstanie, które z czasem stało się fundamentem patriotycznego myślenia tej części społeczeństwa, które nie pogodziła się z nową okupacją po II wojnie światowej.
W założeniu zbrojny zryw miał trwać kilka dni. Walki, bardzo krwawe, przedłużyły się do dwóch miesięcy. Powstanie Warszawskie zaliczane jest przez historyków do jednej z pięciu najbardziej zaciętych bitew II wojny światowej i największej bitwy, jaką stoczyła organizacja podziemna z wojskami okupacyjnymi.
W bezpośrednich walkach i służbie na terenach oswobodzonych przez powstańców brali udział policjanci, zarówno ci, którzy służyli w Policji Polskiej Generalnego Gubernatorstwa, jak i ci, którzy tworzyli konspiracyjny Państwowy Korpus Bezpieczeństwa, podległy władzom cywilnym Polskiego Państwa Podziemnego, czyli Delegaturze Rządu na Kraj. Często zresztą byli to ci sami ludzie. Na co dzień w strukturach okupacyjnej formacji, w konspiracji zajmowali się wywiadem i kontrwywiadem. Przedwojenni funkcjonariusze Policji Państwowej nie dali się łatwo zmanipulować Niemcom i choć służyli w Polnishe Polizei angażowali się w konspirację. Gorzej było z zaciągiem okupacyjnym do policyjnej formacji, ale to już inna część historii służb porządku w okupowanej Polsce.
Powstanie Warszawskie trwało 63 dni. W walkach, ale także w wyniku mordów jeńców, masowych rozstrzeliwań zginęło lub zaginęło około 16 tysięcy żołnierzy podziemnej armii. Wielu z nich do dziś nie ma swoich grobów, dlatego rodziny czczą Ich pamięć przy pomnikach i upamiętnieniach. Powstanie Warszawskie pochłonęło życie prawie 200 tysięcy cywilów, mieszkańców stolicy. Przygniatająca większość z nich nie zginęła w wyniku walk, choć niemieccy snajperzy polowali na nich, nurkujące bombowce niszczyły szpitale oznaczone na dachach wielkimi emblematami czerwonego krzyża, a prowadzony ostrzał artyleryjski nie brał za cel barykad i linii frontu, ale całe kwartały zajęte przez powstańców. Przeważająca większość cywilnych ofiar to ludzie, którzy zostali wymordowani przez wojska niemieckie i formacje współdziałające z nimi podczas walk w Warszawie.
Zarówno żołnierzom, którzy chwycili za broń, władzom cywilnym i policyjnym, które organizowały życie w oswobodzonych dzielnicach, jak i ludności cywilnej, która musiała znosić trudy powstańczego życia należy się najwyższy szacunek i trwała pamięć. Razem z ludnością mordowano też miasto. Trzeba ciągle przypominać, że to Niemcy łamali wszelkie reguły walki, a po zakończeniu działań wojennych systematycznie niszczyli stolicę Polski, wysadzając i podpalając to, co ocalało po Powstaniu.
Właśnie w trosce o tę pamięć i uhonorowanie bohaterów tamtych dni organizowane są co roku obchody przypominające wydarzenia z 1944 r. W Warszawie trwają one właściwie przez cały sierpień i wrzesień, z kulminacją w rocznice: wybuchu i zakończenia walk. Podobnie było w tym roku i analogicznie do lat ubiegłych wzięli w nich udział przedstawiciele Policji. Funkcjonariusze zabezpieczali również teren obchodów, biegów i marszy, poświęconych powstańcom.
Już w przeddzień rocznicy wybuchu Powstania Warszawskiego 31 lipca 2026 r. na stołecznym Placu Krasińskich została odprawiona uroczysta Msza Święta pod przewodnictwem Biskupa Polowego Wojska Polskiego ks. Wiesława Lechowicza, który jest jednocześnie Delegatem Konferencji Episkopatu Polski ds. Duszpasterstwa Policji. W polowym nabożeństwie wzięły udział najwyższe władze, z Prezydentem RP Karolem Nawrockim na czele. Delegacji Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji przewodziła Sekretarz Stanu w MSWiA Magdalena Roguska. Naszą formację reprezentował Komendant Główny Policji gen. insp. Marek Boroń. Okolicznościowe przemówienia, Apel Pamięci i złożenie wieńców przed Pomnikiem Powstania Warszawskiego zakończyły ceremonię.
Następnego dnia, 1 sierpnia 2026 r., o godzinie 17.00, czyli w Godzinę „W” Warszawa na moment wstrzymała stołeczne tempo życia i zamarła w bezruchu, by złożyć hołd bohaterom sprzed 82 lat. W całym mieście zawyły syreny alarmowe, przechodnie zatrzymali się, na minutę ustał ruch na ulicach. Przed Pomnikiem Gloria Victis na warszawskich Powązkach zgromadzili się przedstawiciele władz państwowych, samorządowych, reprezentanci Wojska Polskiego, Policji , służb mundurowych, harcerze, żyjący jeszcze powstańcy wraz z rodzinami oraz wszyscy, którzy chcieli oddać cześć bohaterom z 1944 r. W uroczystościach na Powązkach Policję reprezentował Zastępca Komendanta Głównego Policji nadinsp. Tomasz Michułka.
***
Wydział Edukacji Historycznej Gabinetu Komendanta Głównego Policji, jak co roku, włączył się w kultywowanie pamięci o powstańcach warszawskich, związanych z policją. Na naszej stronie w zakładce „Z kart historii” przypominamy ważne postaci środowiska policyjnego, które wzięły udział w Powstaniu Warszawskim. Materiały ukazują się cyklicznie od 1 sierpnia br. i będzie tak przez najbliższy tydzień. Zapraszamy do lektury.
Tekst: Paweł Ostaszewski / Wydział Edukacji Historycznej Gabinet KGP
Zdjęcia: Krzysztof Stępkowski / Ordynariat Polowy Wojska Polskiego
