Policjanci w walce i służbie w Powstaniu Warszawskim. Dzień 6
Dnia 6 sierpnia o godz. 8.30 – była to pierwsza niedziela w powstaniu – odbyła się podniosła uroczystość wojskowa: zaprzysiężenie nowych ochotników w kościele Garnizonowym przy ulicy Długiej 15. Nad bramami domów powiewały biało-czerwone flagi. Tego dnia Stare Miasto miało wygląd uroczysty. Kościół wypełniony był wojskiem i ludnością cywilną. (…) Ksiądz Łukasz odbierał przysięgę od żołnierzy w towarzystwie kpt. Ognistego i por. Wyrwy. (…) Po odśpiewaniu hymnu narodowego i roty oddziały ustawiły się przed kościołem do defilady. (…) Był to jedyna przeprowadzona pod obstrzałem broni nieprzyjacielskiej defilada powstańców
w Warszawie.
Lucjan Fajer, Żołnierze Starówki. Dziennik bojowy kpt. Ognistego, Warszawa 1957.
Franciszek Andrzejewski - urodził się 17 listopada 1904 r. we wsi Pruszkowo pow. Śmigiel, woj. poznańskie. Syn Jana i Katarzyny z domu Roczler. Do ukończenia 21. roku życia przebywał w domu rodziców i pracował na gospodarstwie rolnym. Ukończył 7 oddziałów szkoły powszechnej, mówił i pisał w języku polskim i niemieckim. Od dnia 18 marca 1926 r. odbywał obowiązkową służbę wojskową w 3 kompanii 55. pułku piechoty w Lesznie woj. poznańskie. W dniu 1 października 1926 r. został delegowany na 6-miesięczną szkołę podoficerską przy 55. p. p. w Lesznie, którą ukończył z wynikiem dobrym. W dniu 28 grudnia 1926 r. został mianowany st. szeregowym, zaś 28 lutego 1927 r. kapralem i jednocześnie został przeniesiony do 2 kompanii. Podczas służby wojskowej za wierną i wzorową służbę Ojczyźnie w szeregach dywizji i pułku otrzymał odznakę dywizji i odznakę 55. pułku piechoty. Dnia 27 września 1928 r. został przyjęty do Policji Państwowej w charakterze posterunkowego
i przydzielony do Posterunku P.P. w Bereźnikach pow. Łuniniec, woj. poleskie, gdzie pełnił służbę aż do dnia 27 września 1929 r. Następnie został oddelegowany do 6-miesięcznej Normalnej Szkoły dla Szeregowych P.P. w Mostach Wielkich, którą ukończył 3 marca 1930 r. z wynikiem dobrym. Po ukończeniu szkoły służył na Posterunku PP w Bereźnikach do
1 marca 1932 r., gdyż został oddelegowany na 3-miesięczny kurs dewersyjno-szpiegowski
w Maniewiczach, woj. poleskie. Po ukończeniu kursu powrócił na Posterunek
PP w Bereźnikach i pełnił tam służbę do 25 września 1933 r. Następnie został przeniesiony
na Posterunek PP w Świętej Woli, pow. Kosów-Polesie. Z dniem 1 kwietnia 1935 r. został mianowany starszym posterunkowym i jednocześnie zastępcą komendanta tego Posterunku.
W dniu 16 września 1936 r. został odznaczony „Krzyżem za dzielność” za sprawne
i umiejętne wykrycie oraz ujęcie sprawców morderstwa. W 1928 r. otrzymał brązowy medal
„Za Długoletnią Służbę”. Po agresji sowieckiej na Polskę dniu 17 września 1939 r. Posterunek PP w Świętej Woli na skutek działań wojennych został ewakuowany do Pińska.
F. Andrzejewski został wówczas wcielony do 16. baonu KOP i pod dowództwem gen. Franciszka Kleeberga przekroczył Bug i walczył z Niemcami o Zalechów, Adamów i Kock.
Po rozbrojeniu przez Niemców 14 października 1939 r. udał się do wsi Trzebieszów pow. łukowski, wojew. lubelskie, gdzie przebywał do 19 listopada 1939 r. Na rozkaz władz niemieckich, pod groźbą kary śmierci, zarejestrował się do pełnienia służby w Łukowie
i wyjechał do Warszawy. 20 listopada został przyjęty przez Komendę Policji Polskiej
w charakterze plutonowego i przydzielony do IX Komisariatu. W dniu 10 stycznia 1940 r. rozpoczął pracę w konspiracji w Armii Ludowej pod pseudonimem ,,Oko” na terenie m.st. Warszawy. Był wyznaczony jako instruktor na terenie Warszawy do obsługi pistoletu ,,Vis’’, który mu przydzielono. Podczas pracy konspiracyjnej z narażeniem życia przenosił broń: pistolety, rewolwery, karabiny oraz granaty i zapalniki, które były potrzebne do walki
z okupantem niemieckim, jak również prowadził wywiady w sprawie osób narodowości niemieckiej, które gnębiły Polaków. Podczas wybuchu Powstania Warszawskiego był dowódcą drużyny specjalnej i brał udział w powstaniu na Żoliborzu, będąc w 208. plutonie . W czasie rozbicia drużyny przez Niemców, przechodził kanałami podziemnymi do ulicy Chełmskiej, gdzie podczas bombardowania został zasypany gruzami. W dniu 30 września 1944 r. wyruszył
z Warszawy do wsi Wólka Kurdybanowska, gmina Błędów, powiat Grójec. Tam zamieszkał
i pracował do 1 marca 1945 r. Po zakończeniu działań wojennych powrócił do Warszawy.
opr. Małgorzata Ewa Rosen
gł. specjalista WEH GKGP
Źródło: AAN, Akta byłych funkcjonariuszy Policji Państwowej, Straży Więziennej, Korpusu Ochrony Pogranicza i Straży Granicznej.
