100 lat Pierwszych Policyjnych Zawodów Sportowych - Z kart historiiHistoria i Tradycja

Od początku powstania w 1919 r., kierownictwo Policji Państwowej zdawało sobie sprawę, że tylko sprawni fizycznie i wysportowani funkcjonariusze będą mogli skutecznie stawić czoła przestępcom. 

W. Trzebiński w swoim artykule „Kultura fizyczna policji” opublikowanym w „Gazecie Policji Państwowej”, nr 16 z 17 kwietnia 1920 r., argumentował potrzebę zadbania o sprawność fizyczną policjantów tymi słowami: “Istotne, policjant musi być jednostką nietylko zdrową moralnie, rozwiniętą umysłowo, lecz i silną fizycznie.” [pisownia oryginalna]
Janusz Rylski w swoim artykule „Zdrowie i siła policjanta” w gazecie policyjnej „Na Posterunku” z 1920 r. wskazywał, że funkcjonariuszom potrzebna była umiejętność: „biegania trwałego, długiego, bez zmęczenia, gdyż policjant dopadłszy przestępcę musi mieć jeszcze siłę, aby go zatrzymać nieraz przemocą, musi więc stoczyć walkę”. 
W 1921 r. podinsp. Julian Jani pisał na łamach „Gazety Policji Państwowej”, że „policjant musi być dobrze rozwinięty, silny i wygimnastykowany”, a „przygotowanie fizyczne funkcjonariuszy PP jest nie mniej ważne od przygotowania umysłowego”.
Sport, wzmacniając siłę i sprawność funkcjonariuszy, wzbudza instynkt współpracy oraz ducha szlachetnej rywalizacji w osiąganiu wyników. Sport miał nie tylko poprawiać sprawność fizyczną policjantów, ale także uczyć ich opanowania i koncentracji.
Pochyliwszy się nad tym zagadnieniem Komenda Główna Policji Państwowej zachęcała policjantów do uprawiania różnych dyscyplin sportowych. W pierwszych latach funkcjonowania w Komendzie Głównej Policji Państwowej organizowane były specjalistyczne „kursy sprawności fizycznej”, podczas których przedstawiciele poszczególnych okręgów przechodzili szkolenie instruktorskie, aby mogli powadzić zajęcia z wychowania fizycznego pośród swoich kolegów. 
Policjanci uprawiali niemal wszystkie dyscypliny: biegi, skok w dal i wzwyż, pchnięcie kulą, rzut dyskiem i oszczepem, boks, szermierkę, jeździectwo, wioślarstwo, koszykówkę, kajakarstwo, piłkę siatkową, gimnastykę, kolarstwo, narciarstwo, pływanie, tenis ziemny, piłkę nożną, strzelectwo, zapasy, podnoszenie ciężarów. Uprawiano także typowo wojskowe dyscypliny sportowe, jak: strzelanie z broni krótkiej i długiej, rzut granatem czy bieg w pełnym oporządzeniu z karabinem, w wersji indywidualnej lub zespołowej.

Początkowo swoje pasje sportowe policjanci realizowali w ramach istniejących już cywilnych klubów sportowych. Szybko jednak sami zaczęli organizować sekcje, drużyny, kółka sportowe, gdzie mogli uprawiać ulubione dyscypliny. Powoływano profesjonalne policyjne kluby sportowe (PKS). Pierwszy powstał w Katowicach w 1924 r. W roku 1925 powołano kolejny – Policyjny Klub Sportowy w Warszawie. W momencie rozpoczęcia Pierwszych Policyjnych Zawodów Sportowych w Polsce istniało już 14 Policyjnych Klubów Sportowych. W kolejnych latach liczba ta jeszcze wzrosła. Powstały Ogniska Sportowe Policji Państwowej oraz Koła Sportowe Rodziny Policyjnej. Do wybuchu II wojny światowej działało kilkadziesiąt Policyjnych Klubów Sportowych. 
Aby sprawdzić oraz poprawić ogólną sprawność i tężyznę fizyczną policjantów, organizowano zawody sportowe w różnych dyscyplinach na szczeblu lokalnym, krajowym, a nawet międzynarodowym. Policjanci brali udział w różnych imprezach sportowych, rywalizując ze sportowcami z klubów wojskowych oraz cywilnych.

W 1926 r. Komenda Główna Policji Państwowej podjęła decyzję o zorganizowaniu Pierwszych Policyjnych Zawodów Sportowych (Okólnik nr 1363, 23 lipca 1926 r.). Zawody odbyły się one w dniach 16 - 18 października 1926 r. na stadionie na Agrykoli w Warszawie. Wzięło w nich udział 132 zawodników przy 247 zgłoszeniach.

W swojej relacji opublikowanej w gazecie Policji Państwowej „Na Posterunku”, numer 42 z dnia 30 października 1926 r., podinspektor Władysław Sobolewski podaje, że:
„W zawodach wzięli udział przedstawiciele następujących komend wojewódzkich: warszawskiej, łódzkiej, kieleckiej, białostockie, m.st. Warszawy, lwowskiej, tarnopolskiej, stanisławowskiej, wołyńskiej, wileńskiej oraz reprezentanci policji śląskiej. Największą liczbę zawodników przysłała Komenda łódzka (19), następne miejsca zajęły m.st. Warszawa i Wilno (po 10).” 
Dla zwycięzców przygotowano szereg nagród, w postaci żetonów pamiątkowych czy nagród rzeczowych, takich jak: zegarki, papierośnice, portfele lub inne cenne przedmioty, ufundowane przez przedstawicieli kierownictwa Policji Państwowej i Ministerstwa Spraw Wewnętrznych.

Poza relacją Władysław Sobolewskiego policyjne wydarzenie sportowe relacjonowała ówczesna prasa sportowa, jak na przykład „Stadjon, tygodnik ilustrowany poświęcony sprawom sportu i przysposobienia wojskowego” czy też „Przegląd Sportowy”, który pisał: „Choć późno, bo dopiero po dziesięciu latach istnienia policji państwowej, późno, bo dopiero w końcu października, urządzono pierwsze polskie mistrzostwa policji.”

A o to jak przebiegały pierwsze zawody sportowe policjantów:
16 października rozegrano dwa mecze. Pierwszy mecz odbył się pomiędzy drużyną Policyjnego Koła Sportowego m.st. Warszawy a drużyną klasy „B” harcerskiego klubu „Varsovia”. Mecz wygrali harcerze 7:1. Kolejny, drugi mecz odbył się pomiędzy drużyną katowickiego Policyjnego Klubu Sportowego a drużyną klasy „A” harcerskiego klubu „Varsovia”. Już w pierwszej połowie było 4:0 dla policjantów z Katowic. Jednak w drugiej połowie tempo gry narzucili harcerze i doprowadzili do wyrównania. Ostatecznie harcerze wygrali ze śląskimi policjantami 5:4.

„Następnego dnia na rozmokłej bieżni w Agrykoli rozpoczęły się zawody lekkoatletyczne przy bardzo licznym udziale zawodników.”
Policjanci rywalizowali w dyscyplinach lekkoatletycznych, takich jak biegi na 100 m oraz na 3 km, skoki w dal, wzwyż; rzuty oszczepem, dyskiem oraz granatem, pchnięcie kulą. 
Odbył się również marsz z obciążeniem na 5 km.

W finale biegów na 100 metrów zwyciężył Lwowianin Adam Winnicki z czasem 12,6 sek. 
W nagrodę otrzymał żeton oraz nagrodę honorową Ministra Spraw Wewnętrznych 
gen. Sławoja Składkowskiego – srebrny zegarek Omega. Drugie miejsce zajął Jan Barański z PKS m.st Warszawy. 
Bieg na 3000 metrów wygrał Apolinary Puzio z PKS m.st. Warszawy z czasem 11:06 minuty. W nagrodę otrzymał żeton oraz nagrodę honorową Redakcji „Na Posterunku” – srebrny zegarek Omega. Drugie miejsce zajął Kazimierz Adamczewski z Włocławka.

W rzucie kulą najlepszy wynik uzyskał Ludwik Kartasiński z PKS m. st. Warszawy, rzucając 10 m 43 cm. W nagrodę otrzymał żeton i nagrodę honorową w postaci przyborów do golenia w kasetce. Drugie miejsce zajął Tadeusz Dobrowolski z PKS Lwów, z wynikiem 9 m 83 cm.
Reporter periodyku sportowego „Stadjon” w swojej relacji zauważył, że „z wynikiem tym mógłby Kartasiński uzyskać jedno z lepszych miejsc nawet na zawodach o mistrzostw o Polski.”

W rzucie oszczepem triumfował sportowiec PKS Katowice Ludwik Śliwka, który zdołał uzyskać wynik 30 m 59 cm. W nagrodę otrzymał żeton oraz nagrodę honorową w postaci zegara na biurko. Zwycięzca w rzucie dyskiem Tadeusz Dobrowolski ze Lwowa otrzymał żeton oraz portfel. W rzucie granatem najlepszy wynik uzyskał Antoni Goczek z Łodzi, uzyskując wynik 51,85 m, otrzymując w nagrodę żeton i nagrodę honorową w postaci papierośnicy.

W skoku w dal pierwsze miejsce zajął Lwowianin Adam Winnicki, uzyskując 5,46 m, za co otrzymał żeton oraz statuetkę przedstawiającą zwierzę. 
Drugie miejsce zajął lwowianin Władysław Kwasek z wynikiem 5,41 m, który również zajął drugie miejsce w skoku wzwyż z wynikiem 1,40 m. Zwycięzcą był Bolesław Mincewicz z Wilna. Nagrodą był żeton oraz srebrna papierośnica. 

W skoku o tyczce triumfował finalista skoku w dal Lwowianin, Władysław Kwasek z wynikiem 2,60 m. przed Michalikiem z Górnego Śląska (wynik 2. 20 m). Nagrodą był żeton oraz portfel.

Największą atrakcją programu lekkoatletycznego był marsz na 5000 m z obciążeniem, na które składały się karabin i plecak o wadze 18 kilogramów. Właściwa trasa liczyła sobie ponad 4 500 m, gdyż skrócono ją przez pomyłkę o jedno okrążenie. Pierwszy miejsce zajął Kazimierz Adamczewski z Włocławka z czasem 29 minut 31sekund, za co otrzymał nagrodę w postaci żetonu oraz nagrody Komendanta Głównego Policji Państwowej – kałamarz marmurowy wraz z suszką. Dalsze miejsca zajęli Łodzianie Ignacy Langer i Franciszek Garbarczyk oraz Franciszek Karpinski z Policyjnego Klubu Sportowego m.st. Warszawy. Startujący poza konkursem Jan Giedroyć z Wilna uzyskał najlepszy czas, za co otrzymał w nagrodę portfel.

„Ostatniego dnia był obecny na zawodach Pan Prezydent Rzeczypospolitej [Ignacy Mościcki], min. gen. Sławoj-Składkowski i cala Komenda Główna Policji, która wykazała bardzo żywe zainteresowanie się zawodami. Zwycięzcy otrzymali piękne i cenne nagrody pamiątkowe z rąk Pana Prezydenta, poczem odbyła się defilada.” („Stadjon, tygodnik ilustrowany poświęcony sprawom sportu i przysposobienia wojskowego”, nr 42, 21 października1926 r., Jagiellońska Biblioteka Cyfrowa)

Ciekawą jest uwaga reportera „Przeglądu Sportowego”, który stwierdza, że: „Każdy rozumie doskonale, że w służbie policyjnej sprawność sportowa ma niezwykle doniosłe, bezpośrednie, zastosowanie utylitarne. I dlatego zawody policyjne należałoby urządzać pod tym głównie kątem widzenia.” Uważa też, że „[…]błędem było pominięcie w mistrzostwach «granatowych mundurów» zawodów pływackich i strzeleckich.” (Przy następnych policyjnych zawodach sportowych organizatorzy wzięli sobie tę uwagę do serca) 

Sukces pierwszych policyjnych zawodów sportowych stał się zachętą do przygotowania kolejnych. Ogólnokrajowe zawody policjantów zorganizowano w Warszawie w 1927 r. oraz w 1928 r. W 1929 r. zawody odbyły się w Katowicach, zorganizowane przez śląski Policyjny Klub Sportowy. 

Niestety, światowy kryzys ekonomiczny z 1929 r., który objął także Polskę, uniemożliwił organizację kolejnych, tak dużych policyjnych imprez sportowych.
Do idei ogólnopolskich policyjnych zawodów sportowych powrócono w 1934 r. Z powodu ogromnej powodzi na południu Polski nie doszło do ich przeprowadzenia. Jednakże nie zrezygnowano z organizacji zawodów sportowych na poziomie komend powiatowych, miejskich i wojewódzkich, a także spotkań sportowych z klubami wojskowymi lub cywilnymi. Ale o tym opowiemy innym razem…

Tekst: Karol Karasiewicz / Wydział Edukacji Historycznej Gabinetu Komendanta Głównego Policji

Źródła i ilustracje:
Pierwsze policyjne zawody sportowe. Zapowiedź w rubryce „Wychowanie fizyczne. Sport”,„Na Posterunku”, nr 29, 31 lipca 1926 r. POLONA,
Pierwsze Zawody Policyjne, „Stadjon, tygodnik ilustrowany poświęcony sprawom sportu i przysposobienia wojskowego”. Nr 42, 21 października 1926 r., Jagiellońska Biblioteka Cyfrowa,
Pierwsze Zawody Policyjne, „Przegląd Sportowy” nr 42, 23 października 1926 r., Jagiellońska Biblioteka Cyfrowa,
Sobolewski Władysław, I Zawody Sportowe Korpusu Policji Państwowe „Na Posterunku”, nr 42, 30 października 1926 r., POLONA,