AktualnościHistoria i Tradycja

W życiu zdarzają się sytuacje, kiedy uznajemy, że lepiej skłamać, aby np. nie ponieść konsekwencji za czyn zabroniony, albo kogoś nie urazić. Międzynarodowy Dzień Bez Kłamstwa zwraca uwagę na to, że najlepiej żyć uczciwie, ponieważ nieprawda prędzej czy później wyjdzie na jaw i może mieć przykre konsekwencje. To właśnie dotarcie do prawdy stanowi najbardziej czasochłonny element „policyjnej roboty” i stanowi o sukcesie czy porażce procesu wykrywczego w konkretnej sprawie.

76 lat temu, 27-28 marca 1945 roku w willi przy ówczesnej ul. Pęcickiej w Pruszkowie (obecnie ul. Armii Krajowej 11) funkcjonariusze NKWD aresztowali piętnastu z szesnastu członków Rady Jedności Narodowej stanowiącej reprezentację polityczną Polskiego Państwa Podziemnego. Zostali następnie przewiezieni do Moskwy, gdzie wytoczono im pokazowy proces. Polakom na podstawie fałszywych dowodów zarzucono m.in. działania przeciwko Armii Czerwonej i Związkowi Sowieckiemu oraz współpracę z Niemcami przeciwko ZSRS. Pokazowy proces szesnastu łamał podstawowe zasady prawa międzynarodowego.

Któż nie pamięta ociekającej patosem sceny, w której Janosik prowadzony na szafot godnie i dumnie kroczy przez stado owiec, oczywiście przede wszystkim białych. Zdjęcia te są okraszone nieco rzewną muzyką, która pomimo przesadnej i niekiedy groteskowej podniosłości powoduje u widza żal za niechybną śmiercią obrońcy pokrzywdzonych. Imię Janosika stanowi źródłosłów do wyrazów opisujących tych, którzy kradną, ale ze szlachetnych pobudek, dzieląc się łupem z potrzebującymi. 26 marca przypada dzień tych, którzy zboczyli ze ścieżki prawości na przestępczą drogę, jednak kierując się niebanalną chęcią zysku, a dojmującą potrzebą pomocy bliźniemu.

78 lat temu miała miejsce jedna z najgłośniejszych akcji podziemia w okupowanej przez Niemców Polsce. To właśnie 26 marca 1943 r. w pobliżu gmachu Arsenału u zbiegu ulic Długiej, Bielańskiej i Nalewek oddział Grup Szturmowych Szarych Szeregów odbił z rąk gestapo Jana Bytnara „Rudego”, a wraz z nim 20 innych więźniów przewożonych z al. Szucha na Pawiak.

Jak wyglądała praca Policji 100 lat temu? Z jakimi wyzwaniami funkcjonariusze policji musieli mierzyć się kiedyś, a z jakimi mierzą dziś? Odpowiedzi na te pytania na pewno znajdziemy w książce pt. „Policja w Mielcu 1919-2019”, której autorem jest Jerzy Skrzypczak wybitny historyk, regionalista i absolwent KUL-u. Omawiana pozycja została wydana w bardzo szczególnym okresie gdyż zbiegła się z jubileuszem 100- lecia Policji Państwowej, obchodzonym w 2019 r.

Narodowy Dzień Pamięci Polaków ratujących Żydów pod okupacją niemiecką to państwowe święto przypadające w rocznicę zamordowania w 1944 roku przez niemieckich żandarmów Józefa i Wiktorii Ulmów, ich dzieci oraz ukrywanych przez tę rodzinę Żydów. Mija 75 lat od tego wydarzenia. Warto podkreślić, że Polska była jedynym krajem, w którym niemiecki okupant wprowadził bezwzględną karę śmierci za pomaganie ludności żydowskiej. Mimo tego polskie społeczeństwo angażowało się w ukrywanie i ratowanie Żydów przed Holocaustem, często przez lata udzielając im schronienia we własnych domach. Izraelski Instytut Yad Vashem wielokrotnie honorował przejawy bohaterstwa Polaków, przyznając im tytuł „Sprawiedliwych Wśród Narodów Świata”. Polacy, jako nacja, otrzymali największą liczbę zaszczytnych wyróżnień.

Ludwik Drożański do końca pozostał wierny złożonej Rzeczpospolitej przysiędze, honorowi oficera polskiej policji. Bronił godności grantowego munduru w najtrudniejszych czasach, gdy jeden z okupantów chciał go splugawić, a drugi zatrzeć wszelkie ślady po istnieniu „granatowej armii”. Rozumiał dobrze, że służba policyjna w tak ciężkich czasach wymaga poświęceń - wspominał Franciszek Banaś – gdy chciał on zrezygnować z wyczerpującej psychicznie służby w getcie, to właśnie major Drożański nakłonił go do pozostania, podkreślając wagę obowiązków wywiadowcy Polski Podziemnej.

15 marca 2021 r., z okazji 100. rocznicy podpisania traktatu w Rydze, Instytut Pamięci Narodowej zaprezentował wystawę „Gorzki pokój. Traktat ryski 1921 r.”. Równolegle Zamek Królewski otworzył ekspozycję „Traktat ryski – odzyskane dziedzictwo”. Retransmisja wernisażu na kanale IPNtv.

Los polskich jeńców został przesądzony dość szybko, prawdopodobnie jeszcze przed zakończeniem „czekistowskiego rozpracowania”. Wszyscy oni należeli do polskiej elity intelektualnej, co równoznaczne było z uznaniem ich za „wrogów klasowych” państwa sowieckiego. Samo to wystarczało, aby wydać na nich wyrok śmierci, co od czasu rewolucji stanowiło dla władz sowieckich najszybszą i najskuteczniejszą formę likwidowania wszelkich wrogów klasowych, którzy dostali się w ich ręce.

W miniony piątek mieliśmy przyjemność gościć przedstawicieli Zespołu Szkół Ponadpodstawowych w Białobrzegach. Uczennice klasy policyjnej wraz z opiekunem miały okazję poszerzyć swoją wiedzę historyczną oraz zapoznać się z aktualnymi wystawami prezentowanymi w siedzibie naszego biura.